Bedrijven die milieubelastende activiteiten (MBA’s) uitvoeren, moeten in veel gevallen een milieumelding doen bij het bevoegd gezag. Of dit verplicht is, hangt af van het type activiteit en de drempelwaarden die zijn vastgelegd in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal). Denk aan bedrijven in de industrie, het MKB & Industrie, de agrarische sector of de opslag van gevaarlijke stoffen. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over de meldingsplicht, de procedure en de gevolgen van niet-naleving.
Wat is het verschil tussen een milieumelding en een omgevingsvergunning?
Een milieumelding is een kennisgeving aan het bevoegd gezag dat je een bepaalde milieubelastende activiteit gaat uitvoeren. Je hebt dan geen toestemming vooraf nodig, maar je informeert de overheid over je activiteiten. Een omgevingsvergunning voor milieu vereist een formeel besluit van het bevoegd gezag voordat je mag beginnen. Het verschil zit in de mate van impact die de activiteit heeft op de omgeving.
Onder de Omgevingswet, die op 1 januari 2024 in werking is getreden, zijn milieubelastende activiteiten onderverdeeld in drie categorieën:
- Vergunningplichtige activiteiten: je hebt een omgevingsvergunning voor het onderdeel milieu nodig voordat je de activiteit mag uitvoeren.
- Meldingsplichtige activiteiten: je moet de activiteit melden, maar je hoeft niet te wachten op een besluit. Na de melding mag je, na een vastgestelde termijn, starten.
- Informatieplichtige of zorgplichtactiviteiten: je valt onder de algemene zorgplicht en hoeft in bepaalde gevallen alleen te voldoen aan de algemene regels uit het Bal.
De grens tussen melden en vergunnen hangt af van de omvang, het type en de milieurisico’s van de activiteit. Een kleine metaalbewerker met beperkte emissies valt mogelijk onder de meldingsplicht, terwijl een grote chemische installatie een volledige vergunningprocedure doorloopt. De Bal-melding is daarmee een lichter regime dan de vergunning, maar het ontslaat een bedrijf niet van de verplichting om aan alle geldende milieuregels te voldoen.
Welke activiteiten vallen onder de meldingsplicht?
Activiteiten die onder de meldingsplicht vallen, zijn milieubelastende activiteiten waarvoor het Bal geen vergunning vereist, maar waarbij de overheid wel vooraf op de hoogte moet worden gesteld. Het gaat om activiteiten met een beperkt maar niet verwaarloosbaar milieurisico. Voorbeelden zijn bepaalde vormen van opslag van gevaarlijke stoffen, specifieke productieprocessen en agrarische activiteiten boven bepaalde drempelwaarden.
Concreet gaat het onder meer om:
- Opslag van bepaalde hoeveelheden gevaarlijke stoffen (zoals vloeibare brandstoffen of chemicaliën)
- Specifieke bewerkingen van afvalstoffen
- Bepaalde agrarische activiteiten, zoals stallen boven een bepaalde omvang
- Industriële activiteiten die onder een aangewezen categorie in het Bal vallen maar niet vergunningplichtig zijn
- Activiteiten met geluid, trillingen of geur die de omgeving kunnen beïnvloeden, maar binnen de normen van het Bal blijven
Het is belangrijk om per activiteit te toetsen welk regime van toepassing is. Het Bal werkt met specifieke drempelwaarden en activiteitomschrijvingen. Valt je bedrijfsactiviteit net boven een drempelwaarde, dan kan de meldingsplicht gelden in plaats van de vergunningplicht. Zit je eronder, dan kan de algemene zorgplicht volstaan. Dit maakt een nauwkeurige activiteitencheck onmisbaar voor elk bedrijf dat te maken heeft met vergunningen en meldingen voor milieubelastende activiteiten.
Hoe doe je een milieumelding onder de Omgevingswet?
Een Bal-melding doe je digitaal via het Omgevingsloket op omgevingsloket.nl. Je geeft daarin aan welke milieubelastende activiteiten je uitvoert, wat de omvang is en welke maatregelen je treft om aan de regels te voldoen. Na indiening beoordeelt het bevoegd gezag de melding. In de meeste gevallen mag je de activiteit starten vier weken na de melding, tenzij het bevoegd gezag anders aangeeft.
Een milieumelding bevat doorgaans de volgende onderdelen:
- Identificatie van de activiteit: welke milieubelastende activiteit voer je uit en wat is de omvang?
- Locatiegegevens: op welk adres of welk perceel vindt de activiteit plaats?
- Maatregelen: welke technische en organisatorische maatregelen tref je om milieurisico’s te beperken?
- Relevante bijlagen: denk aan plattegronden, opslaglijsten of technische specificaties van installaties.
Het bevoegd gezag is in de meeste gevallen de gemeente of de omgevingsdienst die namens de gemeente optreedt. Bij bepaalde complexe of risicovolle activiteiten kan de provincie het bevoegd gezag zijn. Controleer dit vooraf, want een melding bij het verkeerde loket kan leiden tot onnodige vertraging.
Let ook op de termijn. Een melding moet je in principe indienen voordat je de activiteit start. Doe je dit te laat, dan loop je het risico dat je activiteit als niet gemeld wordt beschouwd, met mogelijke handhavingsconsequenties tot gevolg.
Wat zijn de gevolgen als een bedrijf geen milieumelding doet?
Als een bedrijf een meldingsplichtige activiteit uitvoert zonder de vereiste Bal-melding te doen, handelt het in strijd met de Omgevingswet. Het bevoegd gezag kan dan handhavend optreden. Dit kan variëren van een formele waarschuwing tot een last onder dwangsom of zelfs een last onder bestuursdwang, waarbij de activiteit stil wordt gelegd totdat aan de meldingsplicht is voldaan.
De gevolgen in de praktijk kunnen aanzienlijk zijn:
- Stillegging van bedrijfsactiviteiten: het bevoegd gezag kan eisen dat je stopt totdat je alsnog een geldige melding hebt gedaan.
- Dwangsommen: bij voortdurende overtreding kunnen hoge dwangsommen worden opgelegd per dag of per overtreding.
- Reputatieschade: handhavingsbesluiten zijn openbaar en kunnen zichtbaar zijn voor klanten, partners en toezichthouders.
- Aansprakelijkheid: als door de niet-gemelde activiteit schade aan het milieu of de omgeving ontstaat, kan de ondernemer daarvoor aansprakelijk worden gesteld.
Onbekendheid met de meldingsplicht is geen juridisch verweer. Het Bal is openbaar en het bevoegd gezag verwacht van bedrijven dat zij zelf hun verplichtingen kennen. Juist omdat de regelgeving complex is en per activiteit verschilt, is het verstandig om dit tijdig te laten toetsen.
Moet een bedrijf opnieuw melden bij wijziging van activiteiten?
Ja, bij een relevante wijziging van meldingsplichtige activiteiten moet je opnieuw een melding indienen. Dit geldt wanneer de aard, omvang of locatie van de activiteit verandert op een manier die van invloed kan zijn op de milieubelasting. Een uitbreiding van de opslagcapaciteit, een nieuw productieproces of een verandering in de gebruikte stoffen zijn voorbeelden die een nieuwe melding vereisen.
Niet elke wijziging leidt automatisch tot een nieuwe meldingsplicht. Kleine aanpassingen die de milieubelasting niet beïnvloeden, vallen hier vaak buiten. Maar de grens is niet altijd scherp. Relevante vragen zijn:
- Verandert de categorie of omvang van de milieubelastende activiteit?
- Worden nieuwe stoffen gebruikt of opgeslagen die eerder niet waren gemeld?
- Neemt de emissie van geluid, geur, stof of gevaarlijke stoffen toe?
- Vindt de activiteit op een andere locatie of een ander gedeelte van het terrein plaats?
Bij twijfel is het verstandig om vooraf te toetsen of een nieuwe melding vereist is. Doe je dit niet en handelt het bevoegd gezag later handhavend, dan sta je juridisch zwak. Een wijziging die niet is gemeld, wordt behandeld als een niet-gemelde activiteit, met dezelfde gevolgen als hierboven beschreven.
Hoe Ombee je helpt met de milieumelding
Weten of je een milieumelding moet doen, wat je precies moet melden en wanneer een wijziging een nieuwe melding vereist, is voor veel bedrijven geen eenvoudige opgave. De regelgeving in het Bal is gedetailleerd en verandert mee met nieuwe inzichten en jurisprudentie. Wij helpen je hier concreet bij:
- Activiteitencheck: we brengen in kaart welke milieubelastende activiteiten jouw bedrijf uitvoert en welk regime van toepassing is: melden, vergunnen of zorgplicht.
- Opstellen van de melding: we stellen de Bal-melding voor je op, inclusief de benodigde bijlagen en technische onderbouwing.
- Begeleiding bij wijzigingen: we toetsen of een geplande verandering in je bedrijfsvoering een nieuwe melding of een vergunningaanvraag vereist.
- Ondersteuning bij handhaving: als je al een handhavingstraject loopt, denken we mee over de beste aanpak om dit op te lossen.
Wil je weten of jouw bedrijf aan de meldingsplicht voldoet of heb je vragen over de omgevingsvergunning voor milieu? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek.