Een vergunningplichtige milieubelastende activiteit (MBA) is een bedrijfsactiviteit die vanwege de mogelijke nadelige gevolgen voor het milieu alleen mag plaatsvinden met een voorafgaande omgevingsvergunning voor het onderdeel milieu. Welke activiteiten vergunningplichtig zijn, staat vastgelegd in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal). Bedrijven die onder deze regels vallen, moeten aantonen dat zij aan de geldende milieunormen voldoen voordat zij van start gaan. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over vergunningplichtige milieubelastende activiteiten, van het onderscheid met meldingsplichtige activiteiten tot de gevolgen van handelen zonder vergunning.
Welke activiteiten vallen onder een vergunningplichtige milieubelastende activiteit?
Een milieubelastende activiteit is vergunningplichtig wanneer de omvang, aard of het risico van die activiteit zo groot is dat een voorafgaande beoordeling door het bevoegd gezag noodzakelijk is. Denk aan grootschalige industriële processen, de opslag van grote hoeveelheden gevaarlijke stoffen, afvalverwerkingsinstallaties en intensieve veehouderijen. De vergunningplicht geldt voor activiteiten die zijn aangewezen in afdeling 3.2 van het Bal.
Concreet gaat het om activiteiten zoals:
- De productie of verwerking van chemische stoffen boven bepaalde drempelwaarden
- De opslag van gevaarlijke stoffen in grote hoeveelheden, zoals bij tankstations of chemische bedrijven
- Afvalverwerking en -recycling, waaronder stortplaatsen en verbrandingsinstallaties
- Intensieve veehouderij boven bepaalde aantallen dieren
- Grote koelinstallaties en energiecentrales
- Bepaalde metaalbewerking en oppervlaktebehandeling
Het Bal maakt onderscheid tussen activiteiten die altijd vergunningplichtig zijn en activiteiten waarbij de vergunningplicht afhankelijk is van drempelwaarden, zoals de hoeveelheid opgeslagen stof of de capaciteit van een installatie. Valt jouw bedrijfsactiviteit boven zo’n drempelwaarde, dan ben je vergunningplichtig. Zit je eronder, dan geldt in veel gevallen een meldingsplicht of gelden er algemene regels.
Wat is het verschil tussen vergunningplichtig en meldingsplichtig?
Het verschil tussen vergunningplichtig en meldingsplichtig ligt in de mate van voorafgaande toetsing. Bij een vergunningplicht beoordeelt het bevoegd gezag jouw activiteit actief voordat je mag starten en stelt het maatwerkvoorschriften op. Bij een meldingsplicht volstaat het informeren van het bevoegd gezag; je mag de activiteit starten zonder dat er een inhoudelijke beoordeling plaatsvindt, mits je voldoet aan de algemene regels uit het Bal.
De meldingsplichtige activiteiten voor vergunningen en meldingen vallen onder de algemene rijksregels van het Bal. Deze regels schrijven voor welke maatregelen een bedrijf minimaal moet treffen, bijvoorbeeld op het gebied van emissies, geluid of bodempreventie. Het bevoegd gezag controleert achteraf of je aan die regels voldoet, maar geeft geen voorafgaande toestemming.
Bij een vergunningplichtige activiteit is dat anders. Het bevoegd gezag toetst jouw aanvraag inhoudelijk, vraagt aanvullende informatie op en verbindt specifieke voorschriften aan de vergunning. Die voorschriften zijn maatwerk en kunnen strenger zijn dan de algemene regels uit het Bal, bijvoorbeeld wanneer er sprake is van bijzondere risico’s voor de omgeving of wanneer het Beste Beschikbare Technieken-principe (BBT) strengere eisen stelt.
Kort samengevat:
- Meldingsplichtig: je informeert het bevoegd gezag en voldoet aan algemene regels; geen voorafgaande toestemming nodig
- Vergunningplichtig: je vraagt actief toestemming aan en ontvangt maatwerkvoorschriften; starten zonder vergunning is niet toegestaan
Hoe vraag je een omgevingsvergunning voor een milieubelastende activiteit aan?
Je vraagt een omgevingsvergunning voor een milieubelastende activiteit aan via het Omgevingsloket, het digitale portaal van de overheid. Je dient daar een aanvraag in met een beschrijving van de activiteit, de locatie, de verwachte milieugevolgen en de maatregelen die je treft om die gevolgen te beperken. De volledigheid en kwaliteit van de aanvraag bepalen in grote mate hoe soepel de procedure verloopt.
De aanvraagprocedure kent twee varianten:
- Reguliere procedure (8 weken): van toepassing op minder complexe activiteiten; het bevoegd gezag beslist binnen acht weken, met een mogelijke verlenging van zes weken
- Uitgebreide procedure (26 weken): verplicht voor complexere of risicovollere activiteiten, zoals IPPC-installaties of Seveso-inrichtingen; het ontwerpbesluit wordt ter inzage gelegd en belanghebbenden kunnen zienswijzen indienen
Een goede aanvraag bevat in ieder geval een beschrijving van de te verrichten activiteiten, een onderbouwing van de toegepaste technieken in relatie tot BBT, een overzicht van de verwachte emissies en de maatregelen om die te beperken, en waar relevant een milieurisicoanalyse. Ontbreekt informatie in de aanvraag, dan vraagt het bevoegd gezag om aanvulling, wat de doorlooptijd verlengt.
Wie is het bevoegd gezag voor een milieubelastende activiteit?
Het bevoegd gezag voor een milieubelastende activiteit is in de meeste gevallen het college van burgemeester en wethouders van de gemeente waar de activiteit plaatsvindt. Voor complexere of risicovolle activiteiten, zoals grote industriële installaties of Seveso-inrichtingen, is de provincie het bevoegd gezag. De omgevingsdienst voert de taken vaak namens de gemeente of provincie uit.
De verdeling van bevoegdheden is vastgelegd in het Omgevingsbesluit. Daarin staat per categorie van activiteiten welk bestuursorgaan verantwoordelijk is voor vergunningverlening, toezicht en handhaving. De meest relevante situaties:
- Gemeente: bevoegd gezag voor de meeste milieubelastende activiteiten van MKB en industrie in Nederland
- Provincie: bevoegd gezag voor activiteiten met een grotere milieu-impact, zoals bepaalde chemische bedrijven, grote afvalverwerkingsinstallaties en IPPC-installaties
- Omgevingsdienst: voert de vergunningverlening en het toezicht doorgaans uit in mandaat namens de gemeente of provincie
Weet je niet zeker wie voor jouw situatie het bevoegd gezag is? Via het Omgevingsloket kun je een vergunningcheck uitvoeren. Die check geeft aan of je een vergunning nodig hebt en wie de aanvraag in behandeling neemt.
Wat zijn de gevolgen van handelen zonder vergunning voor een MBA?
Handelen zonder de vereiste omgevingsvergunning voor een milieubelastende activiteit is een overtreding van de Omgevingswet. Het bevoegd gezag kan handhavend optreden door een last onder dwangsom of een last onder bestuursdwang op te leggen. In ernstige gevallen kan ook strafrechtelijk worden opgetreden via de Wet op de economische delicten.
De praktische gevolgen kunnen groot zijn:
- Last onder dwangsom: je ontvangt een bevel om de overtreding te beëindigen, met een dwangsom per dag of per overtreding als je dat niet doet
- Last onder bestuursdwang: het bevoegd gezag grijpt zelf in, bijvoorbeeld door de activiteit stil te leggen, op jouw kosten
- Strafrechtelijke vervolging: bij ernstige milieu-overtredingen kan het Openbaar Ministerie een strafzaak starten
- Aansprakelijkheid: schade aan bodem, water of lucht die ontstaat zonder geldige vergunning kan leiden tot aansprakelijkstelling voor de kosten van sanering
- Reputatieschade: handhavingsbesluiten zijn openbaar en kunnen zichtbaar zijn voor klanten, omwonenden en andere stakeholders
Daarnaast kan het bevoegd gezag besluiten dat een vergunning met terugwerkende kracht niet wordt verleend, waardoor je de activiteit definitief moet staken. Het is dus niet alleen een juridisch risico, maar ook een operationeel en financieel risico voor je bedrijf.
Hoe Ombee je helpt met milieubelastende activiteiten
Navigeren door de regels rondom vergunningplichtige milieubelastende activiteiten vraagt om actuele kennis van het Bal, het Omgevingsbesluit en de specifieke eisen die gelden voor jouw sector. Wij ondersteunen bedrijven en overheden bij elke stap van dit proces. Concreet helpen we je met:
- Een vergunningcheck: bepalen of jouw activiteit vergunningplichtig of meldingsplichtig is
- Het opstellen van een volledige en onderbouwde aanvraag voor de omgevingsvergunning voor het onderdeel milieu
- BBT-onderbouwing en het in kaart brengen van milieurisico’s via een milieurisicoanalyse
- Bewaking van de procedure en tijdige communicatie met het bevoegd gezag
- Ondersteuning bij wijzigingen van bestaande vergunningen
- Toezicht en handhaving namens gemeenten en omgevingsdiensten
Wil je weten of jouw bedrijfsactiviteiten vergunningplichtig zijn of hoe je een aanvraag het beste aanpakt? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek met een van onze specialisten.