De beoordeling van een milieuvergunningaanvraag verloopt via een vaste procedure waarbij het bevoegd gezag toetst of de geplande activiteiten voldoen aan de geldende milieunormen en wet- en regelgeving. Onder de Omgevingswet, die op 1 januari 2024 in werking is getreden, gaat het formeel om de omgevingsvergunning voor milieubelastende activiteiten (MBA). De vragen die bedrijven en organisaties hierbij het meest stellen, komen hieronder aan bod.
Welke criteria hanteert het bevoegd gezag bij de beoordeling?
Het bevoegd gezag beoordeelt een milieuvergunningaanvraag op basis van de vraag of de voorgenomen activiteiten voldoen aan de milieunormen uit het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) en het toepasselijke omgevingsplan. Een centraal toetsingscriterium is het principe van de Beste Beschikbare Technieken (BBT): de aanvrager moet aantonen dat de meest doeltreffende en milieuvriendelijke technieken worden toegepast die in de praktijk haalbaar zijn.
Naast BBT kijkt het bevoegd gezag naar de volgende aspecten:
- Emissies naar lucht, water en bodem: Voldoen de verwachte uitstoot en lozingen aan de geldende normen?
- Geluid en geur: Blijven de effecten op de omgeving binnen de wettelijke grenswaarden?
- Gevaarlijke stoffen: Zijn er Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS) aanwezig, en is het vermijdings- en reductieprogramma op orde?
- Afvalstromen: Worden afvalstoffen op de juiste manier beheerd en verwerkt?
- Omgevingsveiligheid: Is er sprake van risico’s voor de directe omgeving, bijvoorbeeld bij de opslag van gevaarlijke stoffen?
De aanvraag moet al deze aspecten voldoende onderbouwen. Een onvolledige of onvoldoende gemotiveerde aanvraag leidt al snel tot vertraging of afwijzing.
Wie is het bevoegd gezag voor een milieuvergunning?
Het bevoegd gezag voor een milieuvergunning is in de meeste gevallen het college van burgemeester en wethouders van de gemeente waar de activiteit plaatsvindt. Voor grotere of complexere bedrijven, zoals inrichtingen die onder de Seveso-richtlijn vallen of IPPC-installaties, is de provincie het bevoegd gezag.
De verdeling is gebaseerd op de aard en de omvang van de activiteiten:
- Gemeente: Bevoegd voor de meeste milieubelastende activiteiten van MKB-bedrijven en middelgrote industrie.
- Provincie: Bevoegd voor complexe en grootschalige installaties, zoals grote chemische fabrieken, afvalverwerkingsbedrijven en bedrijven met aanzienlijke risico’s voor de omgeving.
In de praktijk mandateren gemeenten en provincies de uitvoering van vergunningverlening vaak aan een omgevingsdienst. Formeel blijft de gemeente of provincie echter het bevoegd gezag dat het besluit neemt.
Hoe lang duurt de beoordelingsprocedure van een omgevingsvergunning?
De beoordelingsprocedure voor een omgevingsvergunning voor het onderdeel milieu duurt acht weken bij de reguliere procedure of 26 weken bij de uitgebreide procedure. Welke procedure van toepassing is, hangt af van de categorie activiteiten die je wilt uitvoeren.
De reguliere procedure van acht weken geldt voor relatief eenvoudige aanvragen. De uitgebreide procedure van 26 weken is verplicht voor activiteiten met grotere milieugevolgen, zoals IPPC-installaties of activiteiten waarvoor een milieueffectrapportage (MER) nodig is. Beide termijnen zijn wettelijke beslistermijnen: het bevoegd gezag moet binnen deze periode een besluit nemen. Doet het dat niet op tijd, dan kan een vergunning van rechtswege worden verleend, hoewel dit in de praktijk zelden een gewenste uitkomst is.
Houd er rekening mee dat de beoordelingstermijn pas ingaat op het moment dat de aanvraag volledig is. Een onvolledige aanvraag wordt eerst aangevuld, wat de feitelijke doorlooptijd aanzienlijk kan verlengen.
Wat zijn veelvoorkomende redenen voor afwijzing of vertraging?
Vertraging en afwijzing van een milieuvergunningaanvraag ontstaan het vaakst door een onvolledige aanvraag, onvoldoende onderbouwing van de gebruikte technieken of het ontbreken van verplichte rapportages. Dit zijn de meest voorkomende knelpunten:
- Onvolledige aanvraag: Ontbrekende bijlagen, gegevens of tekeningen zorgen ervoor dat de beoordelingstermijn nog niet ingaat.
- Onvoldoende BBT-onderbouwing: Als niet duidelijk is dat de Beste Beschikbare Technieken worden toegepast, vraagt het bevoegd gezag om aanvullende informatie.
- Ontbrekend ZZS-programma: Wanneer een bedrijf met Zeer Zorgwekkende Stoffen werkt maar geen vermijdings- en reductieprogramma heeft ingediend.
- Strijdigheid met het omgevingsplan: De gewenste activiteit past niet binnen de regels die lokaal gelden.
- Zienswijzen van derden: Bij de uitgebreide procedure kunnen omwonenden of andere belanghebbenden zienswijzen indienen, wat het proces verlengt.
- Ontbrekende MER-beoordeling: Als een milieueffectrapportage vereist is maar niet is meegeleverd, kan de aanvraag niet in behandeling worden genomen.
Veel van deze problemen zijn te voorkomen door de aanvraag zorgvuldig voor te bereiden en vooraf contact op te nemen met het bevoegd gezag of de omgevingsdienst.
Welke rol speelt de omgevingsdienst in het beoordelingsproces?
De omgevingsdienst voert in de meeste gevallen de inhoudelijke beoordeling van een milieuvergunningaanvraag uit namens het bevoegd gezag. Die beschikt over de specialistische milieukennis die gemeenten en provincies zelf vaak niet volledig in huis hebben.
Concreet doet de omgevingsdienst het volgende:
- De aanvraag beoordelen op volledigheid en inhoudelijke juistheid.
- Advies uitbrengen over de toepasselijkheid van BBT en de milieunormen.
- Adviserende instanties betrekken, zoals het waterschap of de Veiligheidsregio.
- Het ontwerpbesluit opstellen dat vervolgens door het bevoegd gezag wordt vastgesteld.
- Toezicht houden op de naleving van vergunningvoorschriften na verlening.
De omgevingsdienst is daarmee een centrale schakel in de vergunningprocedure. Goede communicatie met de omgevingsdienst gedurende het proces vergroot de kans op een vlotte en succesvolle afhandeling van de aanvraag.
Wanneer is een milieueffectrapportage verplicht bij een aanvraag?
Een milieueffectrapportage (MER) is verplicht wanneer de geplande activiteit voorkomt op de lijsten in het Besluit milieueffectrapportage en de drempelwaarden worden overschreden of wanneer na een MER-beoordeling blijkt dat aanzienlijke milieugevolgen niet zijn uit te sluiten. Dit geldt voor activiteiten met potentieel grote effecten op de leefomgeving.
Er zijn twee varianten:
- MER-plicht: Geldt voor activiteiten die boven bepaalde drempelwaarden uitkomen, zoals grote industriële installaties, intensieve veehouderijen of grootschalige grondwateronttrekkingen. Een volledig milieueffectrapport is dan een verplicht onderdeel van de aanvraag.
- MER-beoordeling (vormvrije m.e.r.): Voor activiteiten die onder de drempelwaarden blijven maar toch milieugevolgen kunnen hebben, voert het bevoegd gezag een beoordeling uit. Als hieruit blijkt dat aanzienlijke effecten niet zijn uit te sluiten, volgt alsnog een MER-plicht.
Het is verstandig om vroegtijdig te laten toetsen of een MER van toepassing is. Een MER-traject kost tijd en moet zorgvuldig worden doorlopen, zodat het geen onaangename verrassing wordt tijdens de vergunningprocedure.
Hoe wij je ondersteunen bij de milieuvergunningaanvraag
Een milieuvergunningaanvraag succesvol indienen vraagt om actuele kennis van wet- en regelgeving, een complete aanvraag en een goede afstemming met het bevoegd gezag en de omgevingsdienst. Wij ondersteunen bedrijven en organisaties bij elke stap van dit proces. Concreet helpen wij je met:
- Een vergunningcheck: meldingsplicht of vergunningsplicht van toepassing op jouw activiteiten?
- Het opstellen van een volledige en goed onderbouwde aanvraag, inclusief BBT-motivatie.
- Het in kaart brengen van ZZS-verplichtingen en het opstellen van het vereiste reductieprogramma.
- Het bewaken van de procedure en tijdig communiceren met alle betrokken partijen.
- Ondersteuning bij wijzigingen van bestaande vergunningen.
We werken zowel projectmatig als via detachering, zodat we flexibel kunnen inspringen op jouw capaciteitsvraagstuk. Wil je weten wat wij voor jouw organisatie kunnen betekenen? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek.